Guidat

Kruja vësht njunga qutejtë të mëtë përmendura në historinën shqiptarve. Qutejtë ishtritë në shpatinë e malitë të krujës në lërthsinë gjashqinë të të mejtrën bini velinë e detit. Gërmimet arkeologike në kështjela në krujës dëshmojnë se vendi ka qënë venbani milir që prej shhekullit të tredë paralindje se krištitë. Gjetja atëju e një vendi më tëmbrojturë për banore të bëri që kruja të merterënë si për gjith krahinën si qenderë e kulturës arbërëshë, ashtu si që dëshmojnë edhe objekte të një vareze të shhekullit të gjashë derin në shhekullin e të edhe. Kruja përmendet përher të parë në një dokument të vitit të 179 si qenderë peshkopatë. Më tëj, ajëmbe të qenderë e garnizoneve dhe guvernatorve bizantin deri në funë të shhekullit dëmbëdhjedh. Kruja ishte epi qenderë e shtetit të parë feudal shqiptarë 1119 dhe dhjedh, 1255 dhe dhjedh. Quteti arriti lulzimin në shhekullin 13 dhjedh, 14 dhjedh. Në gjusme në dhjut të shhekullit 14 dhjedh, kruja ishte kruje qenderë e topiajve me tregeti e zaitari të zhvilluarë.

Në përmjët objekteve arkeologike të ekspuzuarëa, vërtetot se truali unë ka qeni banuar nga iliret dhe shqiptare të në vaʃdimsi qe prej 4.000 vitës. Objekte të arkeologike të ekspuzuarëa në muze, armës bukurime ceramike, bronzijeti, janë originale. Qe prej lash sis, truali unë është bër objekti puštimëve të huoja dukenisur nga shekuli i tred parahereson, kur vendi usulmuan nga Romakët të cilit të puštuan pas tri luftrave iliro Romakë. Me gjithatë të, si puštimi Romakë edhe Dundjet Slave, nukë asimiluan populsin vendase. Ky fenomen dëshmon për një shembul të larthet në kulture të shqiptareve, të cilit në funn të shekuli të dhënbëdhjet arritëm të krijojnë shtetine par të arbrejtë. Në salen e lash sis jan të ekspuzuarëa. Objekte të kultures i lire para qitetare, shekuli i tët dhej në të paraqrishtit. Objekte të kultures i lire qitetare, shekuli i kater dhej i tred paraqrishtit. Modelja njes Liburne. Ceramika i lire, shekuli i dudh dhej i par paraqrishtit. Qutet i antik i Albanopolit dhe objekte të gjetura në të. Statuja në artemisit. Arme i lire. Piro, teuta. Luftera dhej liro Romakë, piktur murale. Objekte të kultures se hershme, shekuli i shtad dhej i tëtë. Ceramika në Mesjed. Bronzi në Mesjed. Emblema e prinsipata sarbrit. Harta e prinsipata sarbrit.

Bashkim për balimi. Kështu është emërtuar sala këresore e muzell. Ajo për bët nga piktura murale që rëfejnë historinë njëzët e pes vjeqare të Skënderbejl. Në huje të salës janë të ekspozuara du këmbane originale të shëjkullit katërmbëdhjedh. Pas beteje së nishit më tre nëtërë 1923, Skënderbejl bashk me treqinë Dibran, këthejët në kruj, kumë njëzëtë të tëtë në nëtërë 1423, gre flamurë në kuqë me shipponën du krenare. Në pikturë përraqitëtë të heroju në komëtari përullur paratëvamës, si edhe një pjes të fjalimit që a imbajti para populi të krujës. Lirin nukua sola onë, a të gjeta mes jushë. Në lejhë u vendos unifikimi vendit në në udhejë që në Skënderbejl. Në këtë salë janë përraqitur edhe flamu të gjashë principatave këresore, kastriotëve, skuraive, dukagjinazve, aranitazve, muzakaive dhe topiaive. Piktura murale në qëndërë të kësaj salë, paraqit fragmenten dhe luftrat shqiptar Osmanë. Kjo pikturë qështë me e madhja në vendë, redh 108 m4 dhe përmban 300 figurina. Autori kësaj vej për madhështore vështë pikturi Naji Bakali, i cili punoj njëmbëdhjetë muaj e gjusëm për të realizuar a të. Po këtuja në ekspuzuar shpata dhe për krenarja e Skëndërbeu, originalet e të cilave në doden në muzeun historik të artit në Vjen. Për njëzëtë e pes vjetë Skëndërbeu jë vjëlojmë bë njëzëtë beteja. Më të spikaturat janë tre rethimet e krujes 1450, 1466, 1467, beteja e torviolit mënjë 1424, albulenës mënjë 1457 dhe Vaikalit mënjë 1465. Në këtë salë është vendosu një tabloqë që paraqet mëmentet e fundi të jetë se herojtë. A tuj paraqetën ba shkluftare të përlodur, për të ba shkorë. Skëndërbeu vë diqë në lejhë më shtatëm bëdhjet janar 1467. Për shkakë të rezistencës aktive ndaj sundimit Osman, a izuri vendin mëtërë ndësishem në historin e Shqipëris, du gëubër heroju në komtar. Në ala bastër jan paraqitur disa nga kalat kresore të mesjetës, kalaja e Rodonit, kalaja e Beratit, kalaja e Petrelës dhe kalaja e Krujës. Dërsa në harf tregot një shtrije mëj gjerë fortifikimëve. Gravura të përshkrojnë momente të betejeve të zhvillura.

sala e rezistencës dëshmon per luftën dhe per pjeket e populit shqiptar pas dhejkes e Skenderbël. Në këtë kol drejtimin u shhtarak e u dhoj qi leg du ka gjini, i cili për njëmbëdhjet vjet me rall i bëri balsulmeve të uštrive Osmanë. Renja e ka lasë së shkodrës me një 1479, shënon edhe pushtimin e Shqipëris që shëqerohet me një serëvrasjesh dhe shkatërimesh në të gjith vendin. Reddë 200.000 shqiptarë në pamëntsi të durojnë dhunën Osmanë dë durojnë të emigrojnë në Italinë jughut arbëreshet të dukeruajtuara tje gjuhën, kulturën dhe zakonët shqiptare në përmihet dokumentave të ekspozuara në vitrina të kësajsale, dëshmojt se Skenderbël nuk shiste vetën një strategë u shhtarak, por edhe një politika në diplomatikojës. Ajin bante lidje diplomatike me mjaftë shtete të Evropës si Franca, Germania, Austria, Spania, Italia, Grecia etje. Janos hunjadi, herëj populit Hungares dhe Alfonso i Pesë, mbreti na polit ishin du aleatët më tëngusht të Skenderbëjut në luftën anti-Osmanë. Në këtë sal njiesh edhe me shumë vlerisime që i bëjn personalitete të kohës, figurës se Skenderbël. Për Skenderbëjut në janë shkruar mbi njëmi libre të gjinive të ndryshme, në 70 të tre vendë të botës, në njëzet e pesë djuht të ndryshme. Gjergj Arianiti, vjehri Skenderbëjut, udhejë qësi krengritive shqiptare të vite dhe një 1432-1435. Brana Konti, komandanti kalasë se kurës në rethimin e sajtë parë, vitin 1450. Mamita Kastrioti, motra e vogële herojtë, komandante kalasë se Petrelës prën Tiranas. Tanush Topia, komandanti kalasë se kurës në rethimin e sajtë 223-1466-1467. Lek Dukagjini, i cili pas dhekesë Skenderbëjut uvun e kurëtë ushtrisë shqiptare për njëmbëdhjet vjet meral. Pal Kuka, diplomati Skenderbëjut. Zahari Agropa, diplomati Skenderbëjut. Gjergju Leshi, luftëtari që vrau Balaban pasën në rethimin e duqtë kurës, vitin 1416-1416.

Muzeu etnografik ësht një banes tradicjonale ndërtuar në mesin e shëjkullit të të tëmbëdhjetë 1764, gëka plan pashtë të optani. Arkhitektura e saj është orientale me koridor të mbëlur, tip kule du katëshë me mure guri me gjerësi 60-90 cm. Në të, gjendën piktura të stilit barok dhe islamik të cilat zbukurojnë dhomat kresore të saj. Cë në hërëje bjen në suharchete portave me gurë të gëdhendur dhe rugë të ështruara me kaldrëm. Në këtë banes, gjendën shumë elemente të traditës sezonës për mënure në jetesës, dhejshjes, zakoneve, et të tjera. Në hërëje janë disa modele burimësh naturale të ujit të cilat dëshmojnë se kurja ka patur disa të tila, madje mendoet se dhe prejardhja ejmëj të cjutetit vjen gëa fjale a kroje, që do të të thot kuri në shivë. Në holin e katit të par njësh me vedle traditionale të bujkutë për punimin e tokës, mekanizme të bluarje se dritit me dorë dhe me ujë, mekanizme të pastrimit të grurit për hashure, et të tjera. Njëngë a zejë të ekspozuara rë shrejgja, ose për punimi lë kurës dhe për cejset që kalon të ajo, për dorur më pas për të bër këpuz. Gjithashtun në ambjente të baneses, njësh me për punimin e kaštë se kënetës dhe përdhimin e haastrave për të ullur ose për të fjetur. Në puniste të katit të par do shikoni puniste në kupunoi hekuri për nevojate familjes dhe të tregu të krujes si dhe cëramika kuprëdo eshë në tjegula, tula dhe objekte të përdorimi të pjak. Në puniste në tjetër do shikoni distillerin kuprëdo e rakhja dhe vera. Në një puniste tjetër në dode të mulliri me uji për dorur për të bluarë dritin, valantëja që për dorëj për të bër shajak ose stof leshi dhe për punimi i leshi të deles për dorur për të bër që leshet. Në puniste në fundit në dode të mulliri i vajit të ulirit dhe shumë amfora ose magrit për dorur për të mbajtur për një kod të gjat vajit në ulirit. Në katin e du të baneses, filoet nga dhoma e grave ose e nusës, ku dalohen arkat ku nusja sil të paja në saj, të cilat janë originale, pikturat murale të shjekuli të të tëmbëdhjet dhe du tipe dritare shë të veqanta me punim druri, të cilat larë të janë me punimi gjipsi vetëm për drit dhe posh për ajerosje. Koridori që shërben sinderlides me sdomave ku dhe të shikonje dhe vejshet e dasmes për dhendrin dhe nusën, i cili eshë mëndaf shi qendisur me arë dhe argjen me për lalumëj. Nje veqanti eshë se të gjitha dyrët janë të ulta të cilat të detrurojn të ulësh kokën në shenjë respektin në chtë dhomë, sahër do të futësh apo të dalësh nga jo dhomë. Oda e burave, me e bukura dhe më interesantja, eshë të gjitha originali e shjekuli të të tëmbëdhjet. Në brendësi do shikoni t'avanin, armët e ekspozuara në mur, o gjakun që ërsh në krahun tjetër të murit në dhomen e familjes. Do shikoni tëavanin në formë ku pole nëmbuluar me djamë dhe vrimat në muren nga kudilë të avuli. Në dhomen e ndenjes, eshë pjesa e balkonit lardë kumbani në familjes që të mosfulejshin për të ngrën me të rituridh, o gjaku që ngrël dhomen dhe një kosishtvui në hamamidh dhe gjithashtu vedli në përdorur për të bër qilimet. Kujina ka një o gjak original tip aspiratori, entë ndrysh me ceramike, bakr dhe dru. Gjithashtu kujina eshë përdorur edhe si dhom fjetjeje për më të vjetrit e familjes. Në dalje do të shikoni veglete marangozit dhe rozeta të avanin bitreqin vjeqare. Gjithashtu do të shikoni qilarin, dhoma e konservimit të frutave dhe përimeve përdimrin. Në dhomen e madhe të gjumit janë ekspozuar vëyshe të tradites katolike dhe muslimane, të përdorura në qitetin e krujes ose të ardhër nga banore të zonave të tjera.